"Vrijheid is het uitgangspunt." Die zin vat de beweging naar Leven in Passende Vrijheid misschien wel het beste samen. Vanuit het uitgangspunt dat cliënten zoveel mogelijk hun eigen leven moeten kunnen blijven leiden. Sommige cliënten hebben net een beetje meer ruimte of vrijheid nodig. Alleen wanneer het écht noodzakelijk is, worden vrijheidsbeperkende maatregelen ingezet. Dat is niet alleen de visie, maar sluit ook aan bij de Wet zorg en dwang.
Leidinggevende Anneke IJpelaar van Het Borsthuis, leidinggevende zorg Ilona Mecklenfeld van Het Weggeler en projectleider Linda Bont zien de verandering positief tegemoet. Ilona: “Ik merk dat medewerkers hier vooral benieuwd zijn. We proberen juist zoveel mogelijk mensen hierbij te betrekken.”
Iemand kennen
Een open deur betekent niet dat voor iedereen hetzelfde geldt. Integendeel. Juist daarom begon deze beweging al jaren geleden met het project ‘Ken je cliënt’. De cliënt leren kennen om de behoefte en beweegruimte in kaart te brengen.
Want voordat een deur open kan, moet eerst duidelijk zijn wie erachter woont. Wat maakt iemand gelukkig? Waar voelt iemand zich prettig? Wanneer zoekt iemand juist de rust op en wanneer wil iemand graag naar buiten? En welke bewegingsvrijheid past daarbij?
Door hierover uitgebreid met cliënten, naasten en zorgprofessionals in gesprek te gaan, ontstaat een persoonlijk beeld. Geen standaardoplossing, maar maatwerk.
Verschillende zorgverleners maken tijdens een gezamenlijk overleg deze keuzes. Ze bespreken wat de cliënt nodig heeft. De afspraken worden vastgelegd in het zorgplan, zodat voor iedereen helder is welke vrijheid bij een cliënt past en welke ondersteuning daarbij nodig is. Anneke: “Tussentijds kijken we steeds of het passend is. Hebben we een cliënt goed ingeschat? Is de cliënt nog leerbaar? Hierbij betrekken we juist ook onder meer Coördinatoren Begeleiders Welzijn en de verschillende disciplines.”
Zorgvuldig voorbereid
Het openen van de deuren is geen besluit dat van de ene op de andere dag is genomen. Om het verantwoord te doen, wordt het in stappen gedaan. Zowel Het Weggeler als Het Borsthuis hebben de afgelopen periode intensief toegewerkt naar dit moment.
Naasten zijn geïnformeerd via nieuwsbrieven en familieavonden. Vrijwilligers kregen uitleg tijdens bijeenkomsten. “Vrijwilligers en naasten kunnen deelnemen aan een speciale scholing over dementie”, vertelt Linda Bont, projectleider van Leven in Passende Vrijheid. Deze scholing is ontwikkeld door de psychologen samen met het team Leren & Ontwikkelen.
Ook aan de omgeving is gedacht. In augustus ontvingen buurtbewoners informatie via een flyer en in september zijn op beide locaties inloopavonden voor omwonenden gehouden. Zo is ook de wijk betrokken bij passende vrijheid. Anneke: “We hebben bijeenkomsten gehouden voor naasten, familie en vrijwilligers. Wij zijn echt positief over deze ontwikkeling.”
Kleine stappen
Op maandag 29 september gaan de deuren daadwerkelijk open. Dat gebeurt bewust stap voor stap.
Het Weggeler start met geopende deuren in de ochtend. Bij Het Borsthuis een deel van de ochtend. Daarna worden de openingstijden geleidelijk uitgebreid, met als doel uiteindelijk dagelijks van 08.00 tot 20.00 uur open te zijn.
In de eerste weken kijken medewerkers extra goed mee. Niet om cliënten te controleren, maar om te observeren. “Wat doen zij wanneer zij meer bewegingsvrijheid krijgen? Waar voelen zij zich prettig bij en hoe reageren ze?”, zegt Linda. “Welke ondersteuning is nodig? Die ervaringen helpen om de vrijheid steeds beter af te stemmen op de persoon.”
In 2027 volgen meer locaties, te beginnen met Meulenhof in Tubbergen.
Vertrouwen als basis
Wie de voorbereidingen op Het Weggeler bezoekt, merkt dat er iets leeft. Bestuurder Fred Schrander spreekt over "de deuren die van het slot gaan". Achter die woorden schuilt vooral vertrouwen.
Dat vertrouwen klinkt ook door bij zorgmedewerker Danice. Zij ziet de verandering met vertrouwen tegemoet, juist omdat zij de cliënten goed kent. Leidinggevende Ilona merkt dat het team vooral uitkijkt naar deze volgende stap.
Dat enthousiasme komt niet voort uit alleen nieuw beleid. Maar uit de overtuiging dat cliënten meer zichzelf kunnen zijn wanneer zij ruimte krijgen om eigen keuzes te maken. Wat weer bijdraagt aan kwaliteit van leven.
